Handboek voor diervriendelijk en natuurlijk tuinieren (Aanrader)

03 Jan 2023 in Diervriendelijke tuininrichting

Door Tuindingen

Afbeelding bij Handboek voor diervriendelijk en natuurlijk tuinieren (Aanrader)


'Een duurzame tuin' van Albert  Vliegenthart is een inspirerend boek dat laat zien hoe je jouw tuin, balkon of terras aantrekkelijk kunt maken voor bijen, vlinders en andere nuttige insecten. Door eenvoudige maatregelen en gebruik van de juiste planten zal het natuurleven in je eigen stukje groen snel toenemen. Met heel praktische informatie over nuttige dieren, goede plantcombinaties en concrete tips om van je eigen stukje groen een diervriendelijk paradijsje te maken. Deze uitgave sluit aan bij het feit dat er steeds meer aandacht is voor wat wij zelf kunnen doen voor het behoud van alle nuttige insecten.

Voorwoord

De wereld is in ‘transitie’! We worden ons steeds meer bewust van onze leefwereld.

Dat zien we terug in de aandacht voor bijen en vlinders. Na de uitkomsten van het Duitse onderzoek waarin bekend werd gemaakt dat we in dertig jaar 76% van onze insecten zijn verloren, moest ik in actie komen. Ik startte een petitie en zocht de steun van de natuurorganisaties in Nederland. Den Haag werd wakker! De Nationale Bijenstrategie volgde snel en kort daarop werd het Deltaplan voor biodiversiteitsherstel opgesteld.

Het idee dat mijn kleinkinderen misschien nooit meer bijen, vlinders of andere insecten zullen zien, vind ik schrikbarend, zeker als je ziet hoe belangrijk ze zijn, ook voor de mens. Natuur is overal, in de openbare ruimte, in de landbouw, in onze bermen en ook in de stad. Ik zie een groeiend bewustzijn ten aanzien van de manier waarop we onze tuinen en wijken inrichten. De groene inrichting daarvan heeft niet alleen een directe impact op biodiversiteit, maar brengt ook mensen samen.

Veel mensen denken dat ‘groen’ moeilijk is en veel werk kost, maar het tegenovergestelde is waar. Juist van een leefomgeving waarin je kunt genieten van natuur en vlinders en bijen wordt je gelukkig. Bovendien is tuinieren op een natuurlijke manier veel minder werk. 

Dit prachtige boek is dan ook een mooie handreiking voor iedereen om zijn tuin natuurvriendelijker te maken. Laat je inspireren door Albert en gebruik de tips. Op deze manier draag je al snel bij aan een betere wereld. 

Waarom bijen en vlinders jouw hulp nodig hebben.

Ik denk dat iedereen het bericht wel heeft gehoord: in de afgelopen 25 jaar is 76% van onze vliegende insectenmassa verdwenen. Een Duits onderzoek trad met deze uitkomst naar buiten en zette heel wat op zijn kop. Vrijwel alle nieuwszenders, kranten en andere media hebben dit met groot alarm wereldkundig gemaakt! In Nederland hebben natuurorganisaties de handen ineengeslagen en petities aangeboden. Een van de gevolgen is dat wetenschappers, natuurorganisaties en belanghebbenden het Deltaplan Biodiversiteitsherstel ontwierpen, waarin heel concreet wordt aangegeven wat er moet veranderen om het tij te keren. Het resultaat is dat er nu gelukkig nog meer aandacht is voor bijen en vlinders.

Het gaat niet goed met de bijen en vlinders.

Door het Landelijk Meetnet Vlinders, de monitoringroutes, konden we aantonen dat de grote achteruitgang in vlinders ruim 40% is. Jammer genoeg is er nog geen robuuste monitoring voor wilde bijen, wat een lastige groep is om te onderzoeken. Maar liefst 55% van de 359 soorten bijen in Nederland staan vermeld als bedreigd in de Rode Lijst Bijen 2018. Bijen hebben zwaar te lijden onder het verdwijnen van steeds meer bloemen in ons landschap. In de afgelopen 25 jaar zijn we ook al 30% bloeiende bloemen kwijtgeraakt. Dat is heel veel! Je ziet dat meteen terug op de Rode Lijst: maar liefst 80% van de bijen die afhankelijk zijn van klaverachtigen (vlinderbloemigen) worden bedreigd.

Er is vandaag de dag steeds meer aandacht voor insecten. 

Studies en monitoring laten sterke achteruitgangen zien bij vlinders en bijen. ‘Wat als er geen insecten meer zijn?’

Op 21 september 2018 schetste de NRC de toekomst: voedseltekorten, kleding schaarste, stankoverlast, uitsterven van andere diersoorten, onvruchtbare gronden en uiteindelijk complete chaos! De boodschap is wel duidelijk: we moeten ons echt inzetten om de insectensterfte een halt toe te roepen! 

Meerdere oorzaken

De achteruitgang van deze insecten is niet te wijten aan één oorzaak, maar is een combinatie van vele processen. Ons landschap versnippert, natuurgebieden liggen steeds verder van elkaar, waardoor soorten niet meer kunnen uitwisselen. Bovendien gaat de natuurkwaliteit van natuurgebieden achteruit. Dan komt er ook nog heel veel stikstof uit de lucht vallen. We noemen dat de stikstofdepositie. Vroeger was deze zo hoog dat we spraken over ‘zure regen’. Hoewel de stikstofdepositie (te) langzaam afneemt (die is nog altijd veel te hoog), stapelt de stikstofconcentratie zich in de bodem alleen nog maar sneller op. Vooral de zandgronden zijn sterk verzuurd. Ook het landschap verdroogt en hebben we te maken met een intensieve landbouw. Hier worden gewasbeschermingsmiddelen gebruikt die hun weerslag hebben op onze insecten. Imkers hebben ook nog eens last van de parasitaire varroamijt (Varroa destructor) en de ziekteverwekker Nosema (Nosema ceranae) die hun honingbijen het leven zuur maken. Tja, en dan speelt de klimaatverandering ook nog een rol. Het is dus niet alleen de schuld van de landbouw of van klimaatverandering, maar het zijn meerdere processen die invloed hebben op de achteruitgang van bijen en vlinders.

Ik zal niet uitweiden over wat al deze zogenaamde ‘ver’-thema’s (vermesten, verzuring, verdrogen, versnipperen, verandering van klimaat … ), doen. Er zijn zo veel studies bekend en je zou daar veel boeken over kunnen schrijven.

Je kunt gelukkig zelf iets doen

Dit klinkt allemaal heel serieus – en dat is het ook. Maar hoe kan jij nu helpen? Het klinkt misschien allemaal ver weg, maar gelukkig kun je zelf wel een steentje bijdragen. Denk na en kom in actie. Naast het maken van bewuste keuzes in je dagelijkse leven (voeding, vervoer, energie, afval en dergelijke) kun je ook je eigen omgeving verbeteren. Begin in en rond je eigen huis. Of je nu groot of klein woont, hoog of laag, in stad of buitengebied, maakt allemaal niet uit. Als je hier al een eerste stap zet, kunnen we met elkaar een gebied bestrijken dat groter is dan al onze natuurgebieden bij elkaar.

Veel mensen willen iets concreet doen, maar worstelen met de vraag: ‘Hoe kan ik insecten het beste helpen?’ De oplossing ligt dicht bij huis. Iedereen kan starten in de eigen achtertuin!  Bijen en vlinders stellen specifieke eisen aan hun leefomgeving, die in het hoofdstuk ‘Bestuivers in je tuin’ in meer detail worden beschreven. Maar de basis voor een thuis voor bijen en vlinders ligt in de structuur van de tuin. Met andere woorden: hoe richt je je tuin in?

Wat levert een bij- en vlindervriendelijke tuin op?

  •  Insecten (waaronder bijen en vlinders) verdwijnen in rap tempo. In dit boek geef ik handreikingen voor het nemen van maatregelen in je tuin om zelf bij te kunnen dragen aan het terugdringen van deze achteruitgang.
  • Je hebt er zelf ook voordeel bij: een robuuste, coole tuin met veel interacties tussen soorten. Hierdoor kan je tuin meer hebben, hoef je minder water te sproeien en je komt er beter tot rust.
  • Het is wetenschappelijk aangetoond dat een groene tuin de stress wegneemt en je sneller herstelt.
  • De waarde van je woning stijgt door een groenere tuin.
  • Je kunt genieten van heel veel natuurwonderen in je eigen tuin.

Wat voor tuin je ook hebt, jij kunt bijen en vlinders een thuis geven! die insecten stellen om te overleven. De juiste planten of voorzieningen kun je ook ordelijk indelen.

Geen tuin, maar een balkon of een patio?

Niet iedereen heeft een eigen tuin. Dat betekent niet dat er dan geen enkele mogelijkheid meer is om iets voor insecten te doen. Ook op een terras, balkon of balustrade kun je al snel iets doen voor bijen en vlinders.  In dit hoofdstuk worden enkele alternatieve ruimtes besproken en tips gegeven om toch van bijen en vlinders te kunnen genieten.

Balkon 

Op een balkon kun je ook al iets doen voor bijen en vlinders. Vaak zie je hangbakken met Pelargoniums, die het geheel wel mooi opfleuren, maar niet worden bezocht door bijen en vlinders. Groot, klein, veel of weinig, kies wat bij je past!

Ik wil je graag enthousiast maken en inspireren om insecten meer kansen te geven in de tuin. De grootte en de inrichting van de tuin is daarbij niet van belang. Ik hoor vaak dat mensen een onderhoudsvrije tuin willen hebben. Dat mag! Je hoeft ook niet meteen je hele tuin aan te pakken. Een hoekje of een kant kan ook al helpen. En dat plekje om lekker te zitten of om te barbecueën moet ook in de tuin kunnen. Bovendien vinden insecten (en andere dieren) het helemaal niet erg als er niet te veel in de tuin wordt gedaan.

Hoe komen we toch aan het idee dat alles opgeruimd en netjes moet zijn?

Een beetje rommel in de tuin mag; het is juist spannend en heel goed voor de natuur. Daarnaast denken veel mensen dat ‘natuurvriendelijk’ rommelig is. Ook hierin heb je zelf de regie! Als je van weelde houdt, helemaal prima. Ben je meer een type dat van strak en netjes houdt, kun je evengoed een natuurvriendelijke tuin hebben. Ik noem dat dan eerder een functionele tuin. In een functionele tuin kun je gebruik maken van de eisen. Je zou ook potten met vaste planten kunnen plaatsen. Let wel op: potten drogen sneller uit, dus goed water geven is heel belangrijk. Zet ze vooral in diepere potten (minstens 30 cm diep) die langer het vocht vasthouden. Ze kunnen uiteraard ook in hangbakken, maar daar is uitdrogen een nog groter risico. Ik heb zelf vlinders op de achtste etage gezien en ook worden diverse bijensoorten nog tot de derde etage gevonden.  Op bijna ieder balkon kunnen planten dus hun functie vervullen.

Patio of binnentuin

De grootte van een patio kan enorm verschillen. Doorgaans is er weinig ruimte voor een tuintje. Bovendien ligt deze ook grotendeels in de schaduw. Als de patio een kleine binnentuin is met zon, kun je een gezellige sfeer maken met kleurige vaste planten. Als de ruimte klein is, kan ook hier met potten worden gewerkt. Om uitdroging te voorkomen, kun je hier gemakkelijker hoge potten (minimaal 30 cm diep) neerzetten met vaste planten erin.

GENIETEN VAN FLEUR, KLEUR EN GROEN WAAR OOK INSECTEN BLIJ VAN WORDEN

Bijen, vlinders en andere insecten kunnen jouw hulp goed gebruiken! Het gaat namelijk niet goed met deze nuttige dieren.  Dit inspirerende boek laat zien hoe je heel eenvoudig een tuin, balkon of terras duurzaam kunt inrichten. Zo draag je een steentje bij aan de natuur en kun je tegelijkertijd genieten van prachtige bloemen en planten. Leer alles over nuttige insecten en goede plantcombinaties en maak van jouw buitenruimte een diervriendelijk paradijsje. Daar gaat je groene hart toch sneller van kloppen?


ALBERT VLIEGENTHART is ecoloog bij De Vlinderstichting. Hij heeft jarenlang ervaring met activiteiten voor het beschermen en lokken van nuttige insecten.


Inhoud wat lees je allemaal in dit boek

Hoe het begon 10

Wat levert een bij- en vlindervriendelijke tuin op? 15

Groot, klein, veel of weinig, kies wat bij je past! 18

Geen tuin, maar een balkon of een patio? 18

Balkon 18

Patio of binnentuin 19

Portaal/Portiek 21

Gezamenlijke ruimte 21

Een nectarkroeg of populaties? 22

Bodem: geen klei in de zandbak 23

Zon of schaduw 24

Eenjarige, tweejarige en vaste planten 24

Duurzaamheid is de toekomst 27

Composteren 29

Gebruik duurzame materialen 29

Gebruik geen (onnodige) verlichting 29

Een groendak op je schuur of aanbouw 30

Goed omgaan met water 30

Koelere tuin 30

Gazon 35

 Top tien planten in het gazon 36

Bloembollenweide 40

Bloemenweide 41

Speelgazon 44

De vijver en oevers 45

Borders 46

Opbouw 48

Groepen van dezelfde soorten 52

Bodembedekkers 53

 Top tien van bodembedekkers in de schaduw 54

 Top tien van bodembedekkers in de zon 55

Struiken en bomen 55

Snoeien van heesters 56

 Top tien heesters voor je tuin 59

 Top tien bomen voor bijen en vlinders 59

Tuinafscheiding 61

Bijen in je tuin 66

Levenscyclus van wilde bijen 66

Wat hebben bijen nodig? 67

Wat moet ik weten over nestgelegenheid

 voor bijen in mijn tuin? 68

Welke bij zie ik in mijn tuin? 68

Hommels 72

Levenscyclus van hommels 72

Welke hommel zie ik? 72

Vlinders in je tuin 75

De bouw van een vlinder 75

Levenscyclus 75

Dag- of nachtvlinder 77

Wat hebben vlinders nodig? 77

Wat moet ik over vlinders in mijn tuin weten? 79

Welke vlinder zie ik in mijn tuin? 82

Andere insecten in je tuin, nuttig of niet? 91

Zweefvliegen 91

Geen last meer van wespen 94

Hoornaar en andere wespen 95

Hoeveel jaar is een lieveheersbeestje? 95

Oorwormen: kruipen die in je oor? 95

Muggen als lekkere maaltijd 96

Wantsen 96

Wat doe je met plaagdieren? 96


Bij- en vlindervriendelijke planten 101

Herkenning van bloemen door vlinders 101

Waardplanten 102

Bijenplanten 103

Welke planten kies je nu? 104

Planten op verschillende bodems 104

Uitgebreide keuze 108

Veel verkochte tuinplanten 110

Bollen in de tuin 112

 Top tien bollen 112

Voor- en najaar 113

 Top tien van bij- en vlindervriendelijke planten

 in het voor- en najaar 114

 De top 25 van Albert 115

Moestuin 134

De pluk- of eetbare tuin 137

De bostuin 137

De levende tuin 138

De rotstuin 140

De ‘onderhoudsvriendelijke’ tuin 140

Een paar voorbeeldtuinen 142

Vlinderkastjes 146

Bijenhotels 148

Maak zelf een bijenhotel 150

Maak zelf een hommelnest 150

Natuurlijke nestplaatsen voor bijen 151

Een stapelmuurtje 151

Een insectenspiraal 154

Zelf zaden kweken 154

Hoe bij- en vlindervriendelijk is jouw tuin? 155

Nog meer inspiratie 156

Aanbevolen boeken 156

Tijdschriften 157

Websites met informatie over bijen en vlinders 157

Organisaties 158

duurzame-tuin-diervriendelijke-tuininrichting-vlinders-bijen-insecten-tuinaanleg-tuinontwerp-natuurlijke-tuin




Log in om te liken
Inloggen is verplicht

Om een reactie te posten moet je ingelogd zijn

Log in
Er zijn nog geen reacties.
Diervriendelijke tuininrichting

Winterverblijf lieveheersbeestje

Om de lieveheersbeestjes van dienst te zijn tijdens het overwinteren, zodat zij een veilige en droge schuilplaats hebben alsmede een verblijf voor voortplanting en overwintering.


Door Tuindingen

Diervriendelijke tuininrichting

Hoe maak ik mijn tuin aantrekkelijk voor vlinders en bijen

jij kunt bijen vlinders en andere insecten een thuis geven in jouw tuin


Door Tuindingen

Diervriendelijke tuininrichting

Diervriendelijk tuinieren: meer dan lijstjes volgen. (deel 1)

De natuur helpen in je tuin met een top 10 lijstje is meestal niet zo'n goed idee.


Diervriendelijke tuininrichting

Insectvriendelijke kruidenplantjes met paarse kleine bloemetjes

Hondsdraf kan gebruikt worden als voedselbron, maar is ook een geneeskrachtig kruid.


Door Roel

De Tuindingen nieuwsbrief

Ontvang iedere week de leukste en groenste nieuwsbrief vrijblijvend in je mailbox